ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆԱՑՈՒՄԸ` ՈՐՊԵՍ ԱԶԳԱՅԻՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ. ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ


ԼԵՈՆԻԴ ԱԶԳԱԼԴՅԱՆԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ

Մ. Մ. ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ՊԿԱ քաղաքական կառավարման
և հանրային քաղաքականության ամբիոնի վարիչ

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԵՎ ԱԶԳԱՅԻՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՈՒՄ

Երիտասարդության քաղաքական սոցիալականաց­ման և ազգային ինքնության արդիականացման փոխ­­պայմանա­վոր­վա­ծու­­թյան հաստա­տու­թենական հիմքերի համալիր ուսումնասիրությունը այն պրոբ­լեմն է, առանց որի հնա­րա­վոր չէ ՀՀ-ում ապահովել հոգևոր անվտանգություն և հաստատել ժողո­վր­դա­վարական համախմբում: Ինչպես գրում է Ս. Հան­տինգտոնը, «Համախմբված ժո­ղո­վրդա­վարու­թ­յունը միայն գյուղի, համայնքի կամ քաղաք-պետության ժո­ղո­վր­դա­վարություն չէ. դա ազգային պե­տու­թյան ձևավորման և հաս­տատ­­ման հետ սերտորեն կապ­ված ժողովրդա­վա­րու­թյուն է: Ժողովրդա­վա­րութ­յունը միայն խոսքի ազա­տութ­յուն, ընտրություններին մասնակցե­լու իրա­վունք չէ: Դա օրենքի իշխա­նություն է: Ժողո­վր­դա­վարության հաստա­տած ազա­­տությունը առանց պա­տաս­խանատվության մահա­նում է»[1]: Читать далее

Реклама
Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Оставьте комментарий

ՊԱՏՄԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՔՆԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԲԱՂԱԴՐԻՉ


 

Տպագրված է «ՎԷՄ» համահայկական հանդեսում, 2018 թիվ 2, էջ 10-27

Հոդվածում ուսումնասիրված է նոր աշխարհակարգի կայացման պայմաններում ինքնիշխանության բազմաչափության հիմնախնդիրը: Ազգ-պետության հզորացման դիտանկյունից հիմնավորված է պետական ինքնիշխանության ժառանգորդման հրամայականը: Այդ համատեքստում ուսումնասիրվել է պատմականությունը՝ որպես պետության ինքնիշխանության բնականոն արդիականացման բաղադրիչ: Հեղինակն այն կարծիքին է, որ պատմականությունը ներառելով պատմական հիշողությունը միաժամանակ և անցյալի վերլուծման, ընտրության ակտիվ կառուցողական գործընթաց է: Բացի դրանից այն նաև տեղեկատվական հոսքերի վերականգնման գործընթաց է, որի տիրույթներում էլ քաղաքական ժամանակն ապահովում է առավելագույն կենսունակություն և մրցունակություն: Առաջարկված է «անցյալի ընտրություն» եզրույթը, որը հնարավորություն է տալիս ռացիոնալ մակարդակում պատմական հիշողությունից կանչել այն հատվածը, որի հետագա գեներացումը կապահովի և՛ կենսունակություն, և՛ մրցունակություն, միևնույն ժամանակ ֆիլտրելով տեղեկատվական աղմուկը: Հեղինակը համոզված է, որ նոր աշխարհակարգում պետական-ազգային «Ես»-ի անվտանգության համալիր ապահովման գործընթացը պետք է հիմնվի հայկական երեք հանրապետությունների անցյալ-ներկա-ապագա եռաչափ կապի վրա:

  Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Оставьте комментарий

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՒՄԸ` ՈՐՊԵՍ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ՀԻՄՔ


Մ. Մ. ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր,
ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիայի քաղաքական կառավարման
և հանրային քաղաքականության ամբիոնի վարիչ

Քաղաքական արդիականացումը մի բազմաչափ գործընթաց է, որն ապահովում է քաղաքական հա­մակարգի հաստատությունների ժողովրդա­վա­րա­կան կառավարման որակական զար­գա­ցու­մը: Այդ առումով քաղաքական արդիակա­նաց­­ման գլխավոր ուղղություններն են` իր խորհրդա­նիշներով ու ար­ժեք­­ներով ճկուն քաղա­քական համակարգի ձևավո­րու­մը, վարչական մեքենայի արդյունավետ գործա­ռու­մը, պետութենաշի­նութ­յան մշակույթի զարգացումը և ազգային ան­վտան­­գության համակարգային ապա­հովումը: Սա­կայն ժողովրդավարացման ալիքների շրջա­նակներում բոլոր պետությունները` Սոմալիից մինչև Շվեյցարիա, ար­դիականացել են այն տարբերությամբ, որ ժամանակի և տարածության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունների որա­կա­կան բնույթն ու արդյունքները նրանց քաղաքական համակարգի համար եղել են խիստ տարբեր[1]։ Հենց այդ նկատառումներով էլ փաստենք, որ քաղաքական արդիականացումն ունի սոցիո- և էթնոմշակութային արժեքային կողմնորո­շիչ­ներ: Читать далее

Categories: Uncategorized | Оставьте комментарий

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱՑՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐԸ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ


Լեոնիդ  Ազգալդյանի հիշատակին

Հոդվածում ուսումնասիրված է քաղաքական մշակույթը` որ­պես ընդ­հանուր մշա­կույ­թի բաղկացուցիչ և գա­ղա­փա­րա­կան-աշ­խար­հա­յաց­քա­յին ֆենոմեն: Այդ համատեքստում քա­ղա­քա­կան մշա­կույ­թը դի­տարկ­ված է որպես քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գում դե­րա­կա­տար­նե­րի վար­քա­գի­ծը սահ­մա­նող պա­տկե­րա­ցում­նե­րի, զգա­ցում­նե­րի, մո­տե­ցում­նե­րի այն­պի­սի ամ­բող­ջու­թ­յուն, որն ի­մաս­տա­վո­րում և կա­նո­նա­կար­գում է քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թա­ցը: Դա էլ հա­մախմ­բում է հա­սա­րա­կու­թյա­նը իր անց­յա­լով, ներ­կա­յով և­ ա­պա­գա­յով: Այս շրջանակում քա­ղա­քա­կան մշա­կույ­թը դի­տար­կված է նաև որ­պես մար­դա­սի­րա­կան գի­տակ­ցութ­յան ամ­բող­ջութ­յուն՝ կարևորելով ազա­տա­կան և­ ա­վան­դա­կան մշա­կու­թա­յին ար­ժեք­նե­րի փոխ­ներ­դաշ­նակ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը: Читать далее

Categories: Uncategorized | Оставьте комментарий

ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳԱՂԱՓԱՐԱԽՈՍՈՒԹՅԱՆ ԱՐԺԵՔԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ


Հանրային Ծառայություն շաբաթաթերթ,

3 Մայիսի, Չորեքշաբթի, 2017թ., թիվ 16 (181)

Հատված «Քաղաքական լիդերություն»  գրքից

Անցյալ-ներկա-ապագա եռաչափության մեջ արդիականացող հայ ազգային ինքնության հիմքի վրա ձևավորվել է Հոգևոր Հայաստանի գաղափարախոսությունը (ՀՀԳ)` «Հայության հավաքում» կամ «հայության կազմակերպում» գաղափարական իմաստով. ահա թե ինչ եմ ես հասկանում «Հոգևոր Հայաստան» ասելով: Դա այն կուլտուրան է, կուլտուրապես կազմակերպված այն ժողովուրդը, որի գալուն մենք կուզեինք հավատալ: … Ազգը միայն արտաքին ուժերի զորությամբ, իրերի արհեստական դասավորությամբ չի ստեղծվում, այլև իր անդամների ներքին մտավոր-հոգեկան կապով: Պետք է, բացի արտաքին հնարավորությունից, լինի և ներքին մի զորություն, մի հոգևոր մղում, որ մարդկանց Համախմբումը ազգ է դարձնում: … Ահա թե ինչու ես կարծում եմ, որ, բացի արտաքին արգելքները հաղթահարելուց, ամեն մի՝ ազգ կազմելու ցանկություն ու կամք ունեցող ժողովուրդ անդադար պիտի ստեղծե այն արժեքները, որոնք նրա ինքնության առհավատչյաներ են»: Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Оставьте комментарий

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԼԻԴԵՐՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՉԱՓՈՒՄՆԵՐԸ


Ժո­ղովր­դա­վա­րաց­ման «եր­րորդ ա­լի­քի» շրջա­նակ­նե­րում անհ­րա­ժեշ­տութ­յուն ա­ռա­ջա­ցավ ոչ թե աս­տի­ճա­նա­կարգ­ված, այլ ցան­ցա­յին կա­ռա­վար­ման սկզբունք­նե­րում հե­տար­դիա­կան ար­ժեք­նե­րի ներդր­ման նկա­տա­ռում­նե­րով հա­մադ­րել ինչպես հե­րո­սա­կա­նը և սո­ցիա­լա­կա­նը, այնպես էլ ավանդականը և արդիականը: Ար­մա­տա­պես փո­խե­լով զար­գա­ցած և զար­գա­ցող երկր­նե­րի ար­ժե­քա­յին հա­մա­կար­գե­րը՝ հե­տար­դիա­կան ի­րա­կա­նութ­յունն ա­ռա­վել մեծ նշա­նա­կութ­յուն է տա­լիս քա­ղա­քա­կան լի­դե­րութ­յան, էլիտայի և­ էլեկտորատի փոխ­հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ինս­տի­տու­ցիո­նալ ու­սում­նա­սիր­մա­նը [33, էջ 202-203]:

Քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի ինս­տի­տու­ցիո­նալ մա­կար­դա­կը կազ­մա­կերպ­վում, կար­գա­վոր­վում և վե­րահսկ­վում է նոր­մա­տի­վա­յին մա­կար­դա­կի մի­ջո­ցով: Ըստ ա­մե­րի­կա­ցի հե­տա­զո­տող Մար­գա­րետ Հեր­մա­նի՝ քա­ղա­քա­կան լի­դե­րութ­յու­նը պայ­մա­նա­վո­րող ա­ռա­ջին գոր­ծոնը ավանդականի և արդիականի այն սո­ցիալ-հո­գե­բա­նա­կան ու ի­րա­վա­քա­ղա­քա­կան հա­մա­տեքստն է, ո­րտեղ գոր­ծառն­վում է լի­դե­րը: Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Оставьте комментарий

ԿԵՐՊԱՓՈԽՎՈՂ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱՑՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ (մեթոդաբանական վերլուծություն)


Աշխատանքը նվիրված է կերպափոխվող հասարակությունների ժողովրդավարացման գործընթացների ուսումնասիրմանը: Շեշտվում է այն հանգամանքը, որ ժողովրդավարացման երրորդ ալիքի շրջանակներում ծավալված գործընթացները ցանկալի արդյունք չեն տալիս, և այսօր անցումագետները փաստում են անորակ, ոչ լիարժեք, մասնակի, ավտորիտար ժողովրդավարությունների առկայությունը: Քննարկվում է գծային, վեկտորային զարգացման հարացույցի միակողմանիությունը, որը, բախվելով սոցիալական զարգացման անկանխատեսելիությանը, «շեղվում» է նախապես ենթադրվող արդյունքից:

Կարևորվում է ժողովրդավարական համախմբման գործընթացը, որը ենթադրում է ժողովրդավարացման ուսումնասիրում ոչ միայն անցումագետների կողմից: Ներկայումս մշակվում է մի նոր գիտաճյուղ՝ համախմբագիտություն, որի շրջանակներում դիտարկվում է ժողովրդավարական անցումը՝ որպես բարդ, բազմաշերտ երևույթ՝ իր սոցիոմշակութային և էթնոմշակութային արժեքների փոխներդաշնակման հրամայականով: Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Оставьте комментарий

ԱԶԳԸ ՈՐՊԵՍ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԴԵՐԱԿԱՏԱՐ


Պատ­մա­կա­նո­րեն «ազգ» հաս­կա­ցութ­յու­նը (հուն. nascor – ծն­վել) օգ­տա­գործ­վում էր դեռևս Հին Հ­ռո­մում հպա­տակ ժո­ղո­վուրդ­նե­րին բնո­րո­շե­լու հա­մար: Միև­նույն ժա­մա­նակ այն օգ­տա­գործ­վում էր հու­նա­կան ծա­գում ու­նե­ցող «էթ­նոս» հաս­կա­ցութ­յան հետ միա­սին, ո­րը նշա­նա­կում է ցեղ (մարդ­կանց հան­րույթ)` միա­վոր­ված բա­րե­կա­մա­կան կա­պե­րով, ար­յամբ, ընդ­հան­րութ­յուն­նե­րով, լեզ­վով և տա­րած­քով:«Ազգ» հաս­կա­ցութ­յու­նը օգ­տա­գործվ­ում է նաև ար­տա­գաղ­թի, տա­րածք­նե­րի բռնա­զավթ­ման կամ հո­ղե­րի միա­վոր­ման մի­ջո­ցով տե­ղի ու­նե­ցած մի քա­նի էթ­նոս­նե­րի միա­ձուլ­ման արդ­յուն­քի բնո­րոշ­ման հա­մար: Ֆ­րան­սիա­կան ա­կա­դե­միան 1694 թ.­ ազ­գը բնո­րո­շեց որ­պես «միև­նույն պե­տութ­յան, միև­նույն երկ­րի բո­լոր բնա­կիչ­նե­րի միաս­նութ­յուն, ո­վքեր ապ­րում են միա­տե­սակ օ­րենք­նե­րով և ­օգ­տա­գոր­ծում են միև­նույն լե­զուն» [1]: Հա­մա­ձայն աբ­բա Սի­յե­նի` ազ­գը «….Միաս­նա­կան խումբ է, ո­րն ապ­րում է ընդ­հա­նուր օ­րեն­քով, և ներ­կա­յա­նում է միև­նույն օրենսդ­րութ­յամբ և ­այլ ընդ­հան­րութ­յամբ» [1]:

Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված | Метки: , , , , , , , , | Оставьте комментарий

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԱՐԺԵՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԷՎՈԼՅՈՒՑԻԱՆ


 

 

                                                                        Լեոնիդ Ազգալդյանի հիշատակին

 

Քաղաքական արդիականացման գործընթացը դերակատարների գործունեության նպատակադրված կամ իրավիճակային փոփոխություններով պայմանավորված ապահովում է քաղաքական համակարգի ժողովրդավարական ինստիտուտների որակական զարգացումը: Սակայն ժողովրդավարացման ալիքների [1, с. 68-75] շրջանակներում բոլոր պետությունները՝ Սոմալիից մինչև Շվեյցարիա, արդիականացել են այն տարբերությամբ, որ ժամանակի և տարածության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունների որակական բնույթն ու արդյունքները նրանց քաղաքական համակարգի համար եղել են խիստ տարբեր [2, с. 94-95]։ Հենց այդ նկատառումներով էլ փաստեք որ քաղաքական արդիականացման գործընթացը ունի սոցիո և էթնոմշակութային արժեքային կողմնորոշիչներ: Սկսած 1950-60թթ.-ից` ապագաղութայնացմամբ պայմանավորված քաղաքական արդիականացման տեսությունը, բազմակողմանի ուսումնասիրվել է որպես համալիր ամբողջություն, քանի որ «սառը պատերազմի» պայմաններում հրատապ լուծում էր պահանջում «երրորդ աշխարհի» երկրների քաղաքական կողմնորոշման հիմնախնդիրը։ Արդեն 1950-ական թթ. քաղաքական զարգացման և արդիականացման տեսաբանները, ելակետ ընդունելով Կ.Մարքսի, Ա.Թոքֆիլի, Մ. Վեբերի, Վ. Պարետոյի և Թ. Պարսոնսի կողմից մշակված սկզբունքները, հասարակությունները պայմանականորեն բաժանեցին ավանդականի և արդիականի: Այս ենթատեքստում թելադրված քաղաքական համակարգի ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներով՝ քաղաքական փոփոխության, կայունության, անվտանգության և լեգիտիմության փոխպայմանավորվածությունների բազմաչափությունը ենթադրում է հասարակության բնականոն արդիականացում։ Читать далее

Categories: Uncategorized | Оставьте комментарий

POLITICAL ELITES AND PROBLEMS OF DEMOCRATIC TRANSITION IN THE REPUBLIC OF ARMENIA


Abstract

Modern tendencies of globalization have made great impact on the development of political elites, increasing the necessity of participation democracy.  In the process of democratic transition in the Republic of Armenia (RA) the activities of the political elites are two-layered: thinking (intellectual strategy) and execution (administrative bureaucracy). A democratic transition considers shift to a more democratic political regime. It may be the transition from an authoritarian regime to a partial democracy, the transition from authoritarianism to a full democracy or the transition from a semi-authoritarian political system to a democratic consolidation. During the process of democratization the political nets play an important role and they are decisive on the outcomes of the process. Political nets can manipulate markets which may lead to the subordination of the rights of the citizens. Читать далее

Categories: Քաղաքագիտական հոդված, Անգլերեն հոդվածներ | Метки: , , , , | Оставьте комментарий

Создайте бесплатный сайт или блог на WordPress.com.